Gộp trình độ thành một con số giấu mất thông tin quan trọng nhất. Ở người tự học, khoảng cách giữa kỹ năng mạnh nhất và yếu nhất thường lên tới hai bậc, và chính khoảng cách đó quyết định bạn nên học gì tiếp.
- Chênh lệch giữa kỹ năng mạnh và yếu thường tới hai bậc
- Người tự học lệch về đọc, người học giao tiếp lệch về nói
- Bốn phép đo riêng, mỗi phép mười phút
- Kéo kỹ năng yếu lên hiệu quả hơn đẩy kỹ năng mạnh cao thêm
Vì sao lệch
Bạn giỏi thứ bạn làm nhiều, và thứ bạn làm nhiều phụ thuộc vào cách học chứ không vào năng khiếu. Người tự học chọn hoạt động làm được một mình nên đọc mạnh; người học qua giao tiếp nói tốt mà viết sai; người ôn thi mạnh đúng những kỹ năng kỳ thi đó kiểm tra và yếu hẳn ở kỹ năng nó bỏ qua.
Bốn phép đo riêng
Mỗi phép mất khoảng mười phút và làm được một mình, không cần ai chấm.
Kéo yếu lên hay đẩy mạnh cao thêm
Kéo kỹ năng yếu lên gần như luôn hiệu quả hơn, vì bốn kỹ năng nâng đỡ nhau. Nghe yếu kéo lùi cả nói, viết yếu làm bạn không củng cố được cấu trúc đã đọc. Ngoài ra kỹ năng yếu tiến nhanh hơn vì nó ở mức thấp, nên cùng một lượng thời gian bỏ ra mà thấy kết quả rõ hơn.
Sai lầm thường gặp
- Báo trình độ của mình bằng kỹ năng mạnh nhất, rồi hụt hẫng khi vào tình huống thật
- Tiếp tục đầu tư vào kỹ năng đã mạnh vì làm nó dễ chịu hơn
- Không bao giờ đo kỹ năng nói vì ngại nghe lại giọng mình
Câu hỏi thường gặp
Chênh hai bậc có bất thường không?
Không, đó là mức phổ biến ở người tự học. Bất thường là khi chênh ba bậc trở lên, thường xảy ra với người chỉ đọc trong nhiều năm mà chưa từng nghe hoặc nói.
Kỹ năng nào khó kéo lên nhất?
Nói, vì nó đòi phản xạ dưới áp lực thời gian và cần người để luyện. Nghe khó thứ nhì vì phụ thuộc lượng tiếp xúc lớn. Đọc và viết dễ tự cải thiện hơn ở mọi giai đoạn.
Có nên thi chứng chỉ khi các kỹ năng còn lệch không?
Tuỳ kỳ thi. Kỳ thi tính điểm tổng thì kỹ năng mạnh bù được phần nào cho kỹ năng yếu. Kỳ thi có điểm sàn từng phần thì lệch quá sẽ trượt dù tổng điểm cao, nên phải xem quy định trước.
Đo mỗi kỹ năng bao lâu một lần?
Ba tháng cho cả bốn, làm trong cùng một buổi để so được với nhau. Ghi lại thành bảng và bạn sẽ thấy khoảng cách giữa chúng thu hẹp hay giãn ra theo cách học của mình.